Trang chủ Nhân vật lịch sử, Tiêu điểm PGS,TS Đàm Đức Vượng trả lời phỏng vấn báo Lao Động về Nguyễn Đức Cảnh nhân kỷ niệm lần thứ 110 ngày sinh của Ông – 2-2-1908 – 2-2-2018

PGS,TS Đàm Đức Vượng trả lời phỏng vấn báo Lao Động về Nguyễn Đức Cảnh nhân kỷ niệm lần thứ 110 ngày sinh của Ông – 2-2-1908 – 2-2-2018

Nhân dịp kỷ niệm lần thứ 110 ngày sinh Nguyễn Đức Cảnh, nhà lãnh đạo đầu tiên của giai cấp công nhân và công đoàn Việt Nam, ngày 31-1-2018, phóng viên báo Lao Động đã có cuộc phóng vấn PGS,TS Đàm Đức Vượng, một chuyên gia nghiên cứu về Hồ Chí Minh và các nhà lãnh đạo cách mạng Việt Nam. Xin giới thiệu bài phỏng vấn và trả lời.

Văn phòng PGS,TS Đàm Đức Vượng

 

Đồng chí Nguyễn Đức Cảnh

 

PV: Qua quá trình nghiên cứu, Ông đánh giá như thế nào về vai trò của lãnh tụ Nguyễn Đức Cảnh đối với phong trào công nhân Việt Nam hồi đầu thế kỷ XX?

PGS,TS Đàm Đức Vượng: Hồi  đầu thế kỷ XX, tại Việt Nam, phong trào công nhân và phong trào yêu nước nổi lên như những đợt sóng cồn, sôi nổi khắp Bắc, Trung, Nam. Đúng như Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: “Chủ nghĩa Mác – Lê nin kết hợp với phong trào công nhân và phong trào yêu nước đã dẫn tới việc thành lập Đảng Cộng sản Đông Dương vào đầu năm 1930”. Người nhận định: “Chỉ có giai cấp công nhân là dũng cảm nhất, luôn luôn gan góc đương đầu với bọn đế quốc thực dân. Với lý luận  cách mạng tiên phong và kinh nghiệm của phong trào vô sản quốc tế, giai cấp công nhân đã tỏ ra là người lãnh đạo xứng đáng nhất và tin cậy nhất của nhân dân Việt Nam” (Hồ Chí Minh: Toàn tập, NXB Chính trị quốc gia – Sự thật, Hà Nội, 1996, tập 10, tr. 8 và 9).

Nguyễn Đức Cảnh nổi lên như một ngôi sao sáng trong phong trào công nhân Việt Nam hồi đầu thế kỷ XX. Ông là người con của giai cấp công nhân Việt Nam, một chiến sĩ cộng sản hoạt động không biết mệt mỏi trong phong trào công nhân và công đoàn Việt Nam trong thời kỳ thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam. Chính Ông đã sáng lập ra Tổng Công hội đỏ Bắc Kỳ vào ngày 29-7-1929 mà Bộ Chính trị đã quyết định lấy ngày đó làm ngày thành lập Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam.

Ở Nguyễn Đức Cảnh, tinh thần giai cấp và tinh thần dân tộc, chủ nghĩa yêu nước kết hợp với chủ nghĩa quốc tế của giai cấp công nhân hòa quyện với nhau làm một.

Chủ nghĩa yêu nước Việt Nam là tình cảm đặc sắc nhất đã tồn tại trong lòng dân tộc qua hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước. Khi cách mạng xuất hiện, thì chủ nghĩa yêu nước Việt Nam trở thành chủ nghĩa anh hùng  cách mạng Việt Nam.

Ở Nguyễn Đức Cảnh thể hiện một phẩm chất cao quý của một người xuất thân từ thành phần công nhân, mang bầu nhiệt huyệt cách mạng ra hoạt động vì lợi ích của giai cấp công nhân và của dân tộc Việt Nam.

Ở Nguyễn Đức Cảnh thể hiện một khả năng tổng kết về phong trào công nhân kết hợp với phong trào yêu nước Việt Nam. Lịch sử ghi nhận những cống hiến nổi bật về hoạt động của Ông trong phong trào công nhân và phong trào yêu nước Việt Nam thời kỳ dựng Đảng.

Ở Nguyễn Đức Cảnh tinh thần cách mạng tiến công rất quyết liệt. Ông dám xông vào đánh trực diện, đánh vỗ mặt kẻ thù, làm cho kẻ thù xâm lược cũng phải nể sợ và khâm phục Ông.

Nguyễn Đức Cảnh hoạt động cách mạng rất sớm. Vào một ngày của tháng 9-1928, Nguyễn Đức Cảnh dự cuộc họp của Kỳ bộ Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên Bắc Kỳ. Tại cuộc họp này, Nguyễn Đức Cảnh báo cáo về toàn bộ phong trào cách mạng của công nhân các tỉnh Bắc Kỳ, trong đó có Hải Phòng. Ông đã lăn lộn với phong trào “Vô sản hóa”, qua đó mà tổ chức, giác ngộ công nhân các nhà máy, hầm mỏ, công trường, trở thành một lực lượng cách mạng hùng hậu.

Ngày 27-7-1929, Nguyễn Đức Cảnh, thay mặt Đông Dương Cộng sản Đảng, triệu tập Đại hội thành lập Tổng Công hội đỏ Bắc Kỳ. Ngày 29-7-1929, Đại hội bế mạc, quyết định lấy ngày này làm ngày thành lập Tổng Công hội đỏ Bắc Kỳ (nay là ngày thành lập Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam); quyết định xuất bản báo Lao Động và tạp chí Công hội đỏ. Báo Lao Động là Cơ quan tuyên truyền đầu tiên và tạp chí Công hội đỏ là Cơ quan lý luận cách mạng đầu tiên của giai cấp công nhân và công đoàn Việt Nam. Sự ra đời của Báo và Tạp chí đã góp phần quan trọng vạch phương hướng và thúc đẩy, động viên công nhân đấu tranh.

PV: Ông  có thể cho bạn đọc báo Lao Động biết thêm về đồng chí Nguyễn Đức Cảnh với sự phát triển của công đoàn Việt Nam và mối quan hệ giữa giai cấp công nhân Việt Nam với công đoàn Việt Nam trong tình hình hiện nay?

PGS,TS Đàm Đức Vượng: Giai cấp công nhân Việt Nam hiện đại và tổ chức công đoàn Việt Nam tiên tiến do Nguyễn Đức Cảnh sáng lập gắn liền với sự nghiệp công nghiệp hóa, thể hiện quá trình phát triển của lực lượng sản xuất. Nét đặc trưng của nó là việc xây dựng nền công nghiệp lớn, có khả năng trang bị kỹ thuật máy móc cho nền kinh tế quốc dân. Công nghiệp hóa là điều kiện quan trọng nhất của tiến bộ xã hội và tiến bộ kinh tế – kỹ thuật. Tính chất, phương pháp và nhịp độ thực hiện là do toàn bộ những điều kiện về kinh tế – xã hội của nó và toàn bộ những điều kiện đời sống bên trong và bên ngoài nước đó quyết định, trước hết là do phương thức sản xuất và những quy luật kinh tế quyết định.

Giai cấp công nhân là giai cấp tiến bộ nhất và cách mạng nhất trong xã hội. Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là thay thế chủ nghĩa tư bản bằng chủ nghĩa xã hội. Giai cấp công nhân Việt Nam mà đội tiền phong của nó là Đảng Cộng sản lãnh đạo cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác và giành được thắng lợi hoàn toàn.

Đặc điểm của giai cấp công nhân Việt Nam là ra đời trước giai cấp tư sản dân tộc Việt Nam, do lực lượng tư sản mại bản xâm nhập thị trường và chèn ép giai cấp tư sản dân tộc Việt Nam, làm cho giai cấp tư sản dân tộc Việt Nam không thể ngóc đầu lên được.

Công đoàn và giai cấp công nhân Việt Nam tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng của giai cấp công nhân và truyền thống dân tộc trong công cuộc đổi mới đất nước; xây dựng tinh thần của chủ nghĩa yêu nước Việt Nam trong tinh hình mới.

Tuy nhiên, cách vận động tinh thần yêu nước trong lúc này cũng cần phải được cải tiến sao cho phù hợp với tình hình mới, làm sao cho ý thức yêu nước xã hội chủ nghĩa thấm vào tận đáy lòng của mỗi người công nhân, tức là phải học tập, phải có sự thuyết phục, chứ không thể làm như thời kỳ công nhân đấu tranh với thực dân, đế quốc, tư bản trước đây. Cuộc đấu tranh với thực dân, đế quốc, tư bản trước đây là cuộc đấu tranh khi Đảng chưa giành được chính quyền, còn cuộc vận động hiện nay là cuộc vận động giai cấp trong hoàn cảnh Đảng đã giành được chính quyền về tay nhân dân. Đó là hai trận địa đấu tranh – vận động khác hẳn nhau, cần phải nhận thức và hành động cho đúng.

PV: Ông có ấn tượng đặc biệt gì đối với Nguyễn Đức Cảnh và có giải pháp gì để phát huy tinh thần Nguyễn Đức Cảnh vào trong tình hình mới?

PGS,TS Đàm Đức Vượng: Tôi rất khâm phục tinh thần cách mạng tiến công của Nguyễn Đức Cảnh. Cảm nhận đó đã thôi thúc tôi viết được hai cuốn sách và hàng chục bài nghiên cứu, chuyên đề về Nguyễn Đức Cảnh. Ông là một con người hiên ngang bất khuất trước họng súng của kẻ xâm lược. Ông bị thực dân Pháp chém đầu vào lúc sáng tinh mơ ngày 31-7-1932 tại Nhà lao Hải Phòng. Năm ấy, Ông mới 24 tuổi đời, cái tuổi đang căng tràn sức sống. Trước khi chết, Ông hô vang:

“Đả đào đế quốc Pháp và phong kiến!”

“Đảng Cộng sản Đông Dương muôn năm!”

Một con người như Nguyễn Đức Cảnh đáng để cho giai cấp công nhân chúng ta học tập và làm theo. Vấn đề đặt ra cho chúng ta là phải biết phát huy giá trị tinh thần cách mạng của Nguyễn Đức Cảnh vào trong hoạt động của giai cấp công nhân và công đoàn Việt Nam trong công cuộc đổi mới đất nước. Muốn phát huy được tinh thần đó, giai cấp công nhân và công đoàn Việt Nam phải làm gì? Đó là một câu hỏi mà lời giải đáp không phải dễ.

Qua nghiên cứu, tôi thấy trong khi đất nước đang tiến vào cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, giai cấp công nhân và công đoàn Việt Nam cần phải nâng cao trình độ chuyên môn và hoạt động chuyên môn. So với trước đây, ngày nay giai cấp công nhân Việt Nam và hoạt động của công đoàn Việt Nam đã trưởng thành và phát triển lên một tầm cao mới, sống động hơn nhiều. Hầu hết công nhân được tiếp cận với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, cho nên năng động, sáng tạo, nắm bắt và thích ứng nhanh với công nghệ hiện đại.

Có thể nói đội ngũ công nhân Việt Nam hiện nay là rất trẻ trung. Công nhân từ 18 đến 30 tuổi chiếm 36,4%. Công nhân làm việc trong các doanh nghiệp nước ngoài ở lứa tuổi dưới 25 chiếm 43,4%.

Độ tuổi bình quân của công nhân nước ta là 25, rất trẻ. Vì vậy, vấn đề đặt ra cho các tổ chức công đoàn phải biết thế mạnh cuả đội ngũ công nhân trẻ để đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao tay nghề cho phù hợp và có ý chí vươn lên mạnh mẽ.

Trình độ học vấn của công nhân Việt Nam cũng đang có chiều hướng nâng cao. Hiện có tới khoảng 70% công nhân Việt Nam có học vấn tốt nghiệp trung học phổ thông; có tới 50% công nhân điều khiển máy có trình độ đại học chuyên ngành. Tính đến năm 2010, số lao động có trình độ đại học trở lên là 5,7% và cao đẳng là 1,7%; lao động có trình độ trung cấp chiếm 14,6%. Đó là một con số rất đáng khích lệ.

Theo “Niêm giám Thống kê” 2016, dân số trung bình năm 2016 của cả nước đạt 92,70 triệu người, tăng 985,3 nghìn người, tương đương tăng 1,07% so với năm 2015, bao gồm dân số thành thị 31,99 triệu người, chiếm 34,51%; dân số nông thôn là 60,71 triệu người, chiếm 65,49%. Đến năm 2016, lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên trên cả nước đạt 54,45 triệu người, tăng 461,1 nghìn người so với năm 2015. Cả nước hiện có 12,3 triệu công nhân trực tiếp làm việc trong các doanh nghiệp và cơ sở sản xuất kinh doanh thuộc mọi thành phần kinh tế.

Công đoàn và giai cấp công nhân Việt Nam còn rất nhiều việc phải làm, nhất là phải không ngừng nâng cao trình độ của chính hoạt động công đoàn và của công nhân lên để đáp ứng với trình độ ngày càng phát triển cao của đất nước. Hiện nay, tuy trình độ nghề nghiệp của công nhân tuy có được nâng lên so với trước, nhưng nhìn chung, chưa đáp ứng được nhu cầu đặt ra; so với các nước, trình độ học vấn của công nhân Việt Nam còn thấp. Tình trạng hiện nay là thiếu công nhân lành nghề, công nhân có trình độ kỹ thuật cao. Tại nhiều nước, sau khi học sinh học xong lớp 9, nhà trường kêu gọi học sinh nếu không có khả năng học tiếp, thì chuyển sang học nghề ngay tại xưởng trường. Xưởng trường của các nước ở ngay cạnh trường phổ thông. Ở Việt Nam chưa thấy áp dụng mô hình này, cho nên dẫn đến tình trạng đại học thì nhiều mà thợ bậc cao thì ít. Hiện nay, chúng ta mới chỉ có 75,85% công nhân đang làm công việc phù hợp với ngành nghề đào tạo. Điều này làm ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng sản phẩm.

Việc làm cho người lao động cũng đang được đặt ra một cách gay gắt. Tình trạng hiện nay là công việc của đất nước thì nhiều, nhưng lại còn nhiều người không có việc làm. Do sức cạnh tranh thấp, cho nên tỷ lệ người thất nghiệp còn ở mức cao, 2,28%, theo con số của Tổng cục Thống kê.

Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước đã có nhiều chủ trương, giải pháp đầu tư phát triển sản xuất, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, giải quyết việc làm cho người lao động, nhưng vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu đặt ra đối với người lao động cần có việc làm. Vì vậy, vấn đề đặt ra hiện nay là phải tập trung giải quyết việc làm cho người lao động.

Đời sống của công nhân hiện nay còn rất nhiều thiếu thốn, đồng lương rẻ mạt, không đủ để chi tiêu hằng ngày. Có một chị quét rác nói rằng, chị ấy suốt ngày làm công việc hôi thối do rác rưởi gây nên, nhưng mỗi tháng cũng chỉ nhận được có 4 triệu đồng tiền lương. Đồng lương thấp, phụ cấp lại không có, ảnh hưởng rất lớn đến năng suất và chất lượng sản phẩm của người công nhân.

Có một vấn đề đặt ra là trong tương lai, mối quan hệ giữa công đoàn và công nhân ra sao? Công đoàn có tác động gì đối với công nhân và công nhân có tác động trở lại gì đối với công đoàn? Để giải quyết vấn đề này, trước hết, chúng ta cần nhận rõ công đoàn là một tổ chức vật chất và tinh thần của giai cấp công nhân. Hoạt động của công đoàn không chỉ là hoạt động tinh thần, mà còn là hoạt động vật chất đối với công nhân. Ai đó hiểu công đoàn chỉ là hoạt động tinh thần đối với công nhân là chưa đầy đủ.

Công đoàn và phong trào công đoàn là các tổ chức quần chúng và phong trào của giai cấp công nhân và của các tầng lớp lao động khác, nhằm bảo vệ các lợi ích chính trị và kinh tế của họ và của công nhân. Khi nói về tính quy luật của sự xuất hiện các công đoàn, các vị trí của các công đoàn trong cuộc đấu tranh giai cấp của giai cấp công nhân và về những điều kiện thành công của hoạt động của các công đoàn, C.Mác viết: “Dĩ nhiên, phong trào chính trị của giai cấp công nhân có mục đích cuối cùng là giai cấp công nhân giành lấy quyền lực chính trị cho mình, nhưng để làm điều đó, thì tất nhiên cần phải có một tổ chức ban đầu của giai cấp công nhân, một tổ chức đạt được trong trình độ phát triển nhất định và trưởng thành từ chính cuộc đấu tranh kinh tế”1.  V.I.Lênin đã nhấn mạnh, rằng, các công đoàn không được tự bó hẹp mình vào việc bảo vệ những lợi ích kinh tế của công nhân. Các công đoàn có thể phát triển ý thức giai cấp của giai cấp công nhân và có thể trở thành người truyền đạt vô cùng quan trọng cho cổ động chính trị và tổ chức cách mạng. Song, để đạt được điều đó, cần có sự lãnh đạo của đảng cách mạng đối với công đoàn.

Công nhân là một trong những giai cấp cơ bản của cả xã hội xã hội chủ nghĩa và tư bản chủ nghĩa, là lực lượng chủ yếu trong việc sản xuất của cải vật chất và trong việc cải tạo các quan hệ xã hội.

Giai cấp công nhân Việt Nam giác ngộ về những lợi ích căn bản của mình, nhờ có sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam được vũ trang bằng lý luận cách mạng là chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh.

Trong tương lai, giai cấp công nhân Việt Nam sẽ phát triển nhanh cả về số lượng và chất lượng khi những công trình công nghiệp mới đang mở ra. Các tổ chức công nhân như các công đoàn xuất hiện và phát triển nhanh, ảnh hưởng của hệ tư tưởng xã hội chủ nghĩa sẽ tăng lên. Vai trò của giai cấp công nhân Việt Nam hiện đại trong quá trình lịch sử, vị trí chủ đạo công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, là lực lượng chủ yếu  của cách mạng Việt Nam.

Nghĩ về nhà lãnh đạo đầu tiên của giai cấp công nhân và công đoàn Việt Nam, đồng chí Nguyễn Đức Cảnh, chúng ta hãy tỏ ra xứng đáng với Đồng chí, học tập tinh thần cách mạng tiến công của Đồng chí, tiến lên xây dựng sự nghiệp công nghiệp hóa và hiện đại hóa ở Việt Nam trong tương lai.

Giai cấp công nhân Việt Nam với truyền thống cách mạng và khí thế xung thiên của mình, nhất định sẽ đạt được nhiều thành tựu hơn nữa trong nền công nghiệp 4.0, cụ thể là trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và trong sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam.

—————

1 C.Mác và Ph.Ăngghen: Toàn tập, tiếng Nga, tập 33, tr.282.